Jersey to jedna z najprzyjemniejszych dzianin do noszenia, ale do szycia potrafi być kapryśny. Materiał się rozciąga, krawędzie lubią się rolować, a po praniu bywa, że szwy „strzelają” albo wyglądają falująco. Wiele osób myśli wtedy, że potrzebuje overlocka, a prawda jest taka, że większość rzeczy da się spokojnie uszyć na zwykłej maszynie, tylko trzeba znać kilka zasad.
W tym wpisie pokazuję, jak podejść do szycia jerseyu na maszynie, żeby dzianina współpracowała, a nie stawiała opór. To są techniczne rzeczy, które da się szybko wdrożyć, a efekt widać od razu.
Czym jest jersey i dlaczego szyje się go inaczej niż bawełnę
Jersey jest dzianiną, czyli materiałem zrobionym z pętelek, a nie z przeplatających się nitek jak w tkaninie. Dzięki temu jest elastyczny i dobrze dopasowuje się do ciała, ale właśnie ta elastyczność sprawia, że przy szyciu łatwo go rozciągnąć. Jeśli szyjesz go jak zwykłą tkaninę, na prostym ściegu i bez kontroli naciągu, szew może wyjść falowany, a po kilku założeniach może zacząć pękać.
Różne jersey’e zachowują się też inaczej. Cienki jersey wiskozowy będzie dużo bardziej lejący i podatny na rozciąganie, a jersey bawełniany z elastanem zwykle jest stabilniejszy. Warto to czuć w rękach, bo ustawienia maszyny, które działają na jednym, nie zawsze będą idealne na drugim.
Przygotowanie do szycia jerseyu: co sprawdzić zanim zaczniesz
Szycie dzianin bardzo często wygląda tak: ktoś zaczyna od razu na właściwym elemencie, a potem jest zaskoczony, że dół faluje albo ścieg wygląda nierówno. Przy jerseyu szczególnie opłaca się zrobić próbę na skrawku, bo wtedy widać, czy wybrany ścieg pracuje razem z dzianiną.
Warto też pamiętać o prostym nawyku: nie ciągnij materiału podczas szycia. W dzianinach większość falowania to efekt rozciągania pod stopką, a nie złego materiału.
Igła do jerseyu: jaka będzie najlepsza
Do jerseyu najczęściej wybiera się igłę do dzianin (ballpoint) albo igłę stretch. Różnica polega na tym, że takie igły nie przebijają pętelek agresywnie, tylko delikatniej je rozpychają, dzięki czemu jest mniejsze ryzyko przepuszczania ściegów i uszkodzenia materiału. Jeśli szyjesz cienki, bardzo elastyczny jersey, igła stretch bywa pewniejsza.
Z rozmiarów, przy większości jerseyów sprawdza się 70/10 lub 80/12, a przy grubszej dzianinie można sięgnąć po 90/14. Jeżeli igła jest stara albo tępa, jersey potrafi od razu pokazać to przepuszczonym ściegiem, więc wymiana igły bywa najszybszą poprawką.
Nici: co wybrać, żeby szew był trwały
Do szycia jerseyu na maszynie domowej w zupełności wystarczy dobra nić poliestrowa. Ważniejsze od samej nici jest to, żeby ścieg miał możliwość pracy. Jeśli zrobisz piękny, równy ścieg prosty na dzianinie, to on często wygląda dobrze na stole, ale pęka przy noszeniu, bo nie ma elastyczności.
Czasem pojawia się pomysł używania elastycznej nici. Można ją wykorzystać w konkretnych sytuacjach, ale na start lepiej skupić się na właściwej igle i ściegu, bo to daje najbardziej przewidywalny efekt.
Jaki ścieg do jerseyu na maszynie domowej
Najważniejsza zasada to szew ma pracować razem z dzianiną. Jeśli nie pracuje, zaczyna pękać, szczególnie w miejscach, które się rozciągają czyli na ramionach, w biodrach, przy zakładaniu przez głowę.
Prosty ścieg – kiedy może się sprawdzić, a kiedy nie
Prosty ścieg na jerseyu można stosować w miejscach, które nie będą się mocno naciągać, albo tam, gdzie materiał jest stabilniejszy. Na przykład przy niektórych przeszyciach ozdobnych albo wzmocnieniach. Jeśli jednak szyjesz szwy konstrukcyjne t-shirtu czy sukienki z jerseyu, prosty ścieg często nie jest najlepszym wyborem, bo nie ma zapasu na rozciąganie.
Zygzak i ścieg elastyczny – najczęstszy wybór
Najprostszym rozwiązaniem na większości domowych maszyn jest delikatny zygzak, ustawiony tak, żeby nie był agresywny wizualnie. Wiele maszyn ma też gotowe ściegi elastyczne (często opisane jako „stretch”). One są stworzone właśnie do dzianin, bo dają szwowi możliwość pracy.
Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, zrób próbkę na skrawku: przeszyj, a potem pociągnij materiał w rękach. Jeśli ścieg zostaje na miejscu i nic nie strzela, jesteś w dobrym kierunku.
Podwójna igła – ładne wykończenie dołów
Podwójna igła to bardzo dobre narzędzie do jerseyu, jeśli chcesz estetycznie podwijać dół t-shirtu czy rękawów. Z wierzchu masz dwa równe przeszycia, a od spodu ścieg przypomina zygzak, więc może się rozciągać. To rozwiązanie wygląda profesjonalnie, ale wymaga próbki i spokojnego prowadzenia materiału.
Dlaczego jersey faluje i jak temu zapobiegać
Falowanie przy jerseyu zwykle ma jedną przyczynę: materiał jest rozciągany podczas szycia. Czasem rozciąga go stopka, czasem ręce osoby szyjącej, a czasem kombinacja obu rzeczy. Zamiast walczyć z materiałem, lepiej go ustabilizować i uspokoić szycie.
Jeśli masz regulację docisku stopki, często pomaga jego zmniejszenie. Jeśli nie masz, nadal możesz dużo zdziałać tempem i sposobem prowadzenia. Jersey lubi, kiedy szyjesz wolniej i nie próbujesz „przytrzymać” go siłą.
Krawędzie się rolują i co wtedy
Rolujące się brzegi to klasyka jerseyu, szczególnie cienkiego. Najprostsza rzecz to prasowanie z parą i delikatne ułożenie krawędzi przed szyciem. Pomaga też stabilizacja wąskim paskiem flizeliny lub taśmą stabilizującą w miejscach, które tego wymagają, na przykład na ramionach czy przy dekolcie. Dzięki temu dzianina nie rozciąga się w trakcie szycia i nie robi się wyciągnięta.
Dekolt, ramiona, podkroje pach to miejsca, gdzie jersey najczęściej sprawia problemy
W t-shirtach i bluzkach z jerseyu najwięcej widać na dekolcie. Jeśli jest rozciągnięty albo faluje, całość wygląda słabiej, nawet gdy reszta jest uszyta poprawnie. Dlatego przy jerseyu warto pamiętać o stabilizacji w newralgicznych miejscach, a także o tym, żeby nie ciągnąć dekoltu podczas szycia. Czasami lepiej zastosować taśmę, czasami odpowiednio przyciętą plisę, a czasami ściągacz, ale zasada jest jedna: dekolt ma być sprężysty, a nie rozciągnięty.
Ramiona i podkroje pach też pracują, dlatego tam często wychodzi, czy ścieg jest elastyczny. Jeśli czujesz, że przy zakładaniu ubrania „coś strzela”, to znak, że szew jest za sztywny albo źle poprowadzony.
Szycie jerseyu na overlocku
Overlock jest świetny do dzianin, bo szyje elastycznie i jednocześnie obrzuca krawędź, a jersey wygląda wtedy bardzo czysto od środka. Nie oznacza to jednak, że bez overlocka nie da się szyć. Jeśli masz maszynę domową i opanujesz igłę do dzianin, właściwy ścieg oraz spokojne prowadzenie materiału, uszyjesz na niej większość rzeczy z jerseyu.
Overlock daje wygodę i szybkość, ale nie zastępuje podstaw. Nadal musisz umieć dobrze skroić, ułożyć elementy i dopasować je na przymiarce.
Podsumowanie
Szycie jerseyu na maszynie jest proste, jeśli pamiętasz, że to materiał elastyczny i nie można go traktować jak tkaniny. Dobrze dobrana igła do dzianin, ścieg, który pracuje, i spokojne prowadzenie materiału to trzy rzeczy, które robią największą różnicę. Kiedy dołożysz do tego próbę na skrawku i stabilizację w newralgicznych miejscach, jersey przestaje falować i zaczyna się szyć naprawdę przyjemnie.
Jeśli chcesz nauczyć się szycia na maszynie od podstaw zapraszam na kurs szycia w Rumi.
